Στο βιβλίο αυτό περιλαμβάνονται τέσσερις (αριθμημένες) επιστολές που έγραψε ο Καμύ σε έναν υποθετικό γερμανό φίλο, από τον Ιούλιο του 1943 ως τον Ιούλιο του 1944. Οι επιστολές αυτές εκδόθηκαν, εκτός Γαλλίας, σε λίγα αντίτυπα (η Γαλλία ήταν τότε υπό γερμανική κατοχή). Μετά την απελευθέρωση ο Καμύ αρνήθηκε την επανέκδοσή των επιστολών αυτών.

Στα κείμενα αυτά ο Καμύ αναλύει με εντυπωσιακή διεισδυτικότητα τα αίτια του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου ανάγοντάς τα στη σύγκρουση ανάμεσα στην ιδεολογία της εξουσίας και της κυριαρχίας με εκείνην της ελευθερίας και της διανόησης και προβλέπει τη μελλοντική ήττα της δύναμης των όπλων απέναντι στη δύναμη του ανθρώπινου πνεύματος, το οποίο θεωρεί βασικό στοιχείο και μοχλό της Ιστορίας. Δεν διαπνέεται από φανατισμό και μισαλλοδοξία, και όπως λέει "όταν λέει «εσείς» δεν εννοεί «εσείς οι Γερμανοί» αλλά «εσείς οι Ναζί». Όταν λέει «εμείς» αυτό δεν σημαίνει πάντα «εμείς οι Γάλλοι», αλλά «εμείς οι ελεύθεροι Ευρωπαίοι» και συμπληρώνει, «αντιπαραθέτω δύο στάσεις, όχι δύο έθνη»". Ειρηνιστής και διεθνιστής ο ίδιος, συμπληρώνει, προς αποφυγή παρεξηγήσεων, αγαπώ υπερβολικά τη χώρα μου για να είμαι εθνικιστής! 

Ο λόγος του μεγάλου αυτού στοχαστή και λογοτέχνη (Ο μύθος του Σισύφου, Ο επαναστατημένος άνθρωπος, Καλιγούλας. Ο ξένος, Η πανούκλα, κ.ά.) είναι πυκνός και ξεπερνά κατά πολύ τον λόγο που θα μπορούσε να αρθρώσει ένας ιστορικός ή ένας πολιτικός αναλυτής, επιβεβαιώνοντας το γεγονός πως μεγάλοι διανοητές, με τις κεραίες που διαθέτουν, μπορούν να φτάσουν στο «μεδούλι» των πραγμάτων και να δουν πιο πέρα και πιο μακριά από τον «ειδικό».

Πέρα απ’ όλα αυτά ο Καμύ αποδεικνύεται επίκαιρος και προφητικός σε ό,τι αφορά στην Ευρώπη και τον ρόλο της Γερμανίας, ακόμη και σήμερα. Δεν μπορώ να μην υποκύψω στον πειρασμό να αναφέρω ένα εκπληκτικό απόσπασμα από την τρίτη επιστολή. Αναφέρει λοιπόν: Λέτε Ευρώπη αλλά σκέφτεστε γη για στρατιώτες, σιτοβολώνες, ελεγχόμενες βιομηχανίες, καθοδηγημένη διανόηση. Μήπως υπερβάλλω; Τουλάχιστον όμως ξέρω ότι, όταν λέτε Ευρώπη, ακόμα και στις καλύτερες στιγμές σας, όταν παρασύρεστε από τα ίδια σας τα ψέματα, τίποτε δεν σας εμποδίζει να σκέφτεστε ένα πλήθος από πειθήνια έθνη που οδηγούνται από μία Γερμανία αφεντάδων προς ένα απίστευτο και αιματοκυλισμένο μέλλον. Θα ήθελα να συνειδητοποιήσετε καλά τούτη τη διαφορά: η Ευρώπη είναι για σας αυτός ο τόπος που περιβάλλεται από θάλασσες και βουνά, που χωρίζεται από φράγματα, ο σκαμμένος στα έγκατά του από ορυχεία, ο κατάσπαρτος με καλλιέργειες, όπου η Γερμανία παίζει μια παρτίδα με μοναδικό διακύβευμα το ίδιο το μέλλον της. Για μας όμως είναι αυτή η γη του πνεύματος όπου εδώ και είκοσι αιώνες συνεχίζεται η πιο καταπληκτική περιπέτεια του ανθρώπινου νου. Είναι αυτή η προνομιούχος αρένα όπου η πάλη του ανθρώπου της Δύσης ενάντια στον κόσμο, ενάντια στους θεούς, ενάντια στον εαυτό του, φτάνει σήμερα στην πιο συγκλονιστική φάση της. Όπως βλέπετε δεν υπάρχει κοινό μέτρο για σας και για μας.

Και αυτά, εβδομήντα χρόνια πριν!

Ακολουθήστε το Protagon στο Google News