Οι φυσητήρες ανήκουν στην κατηγορία των θαλάσσιων θηλαστικών και συγγενεύουν περισσότερο με τα δελφίνια παρά με τις φάλαινες αλλά η αγγλική ονομασία τους (sperm whales) έχει οδηγήσει στο να θεωρείται από το ευρύ κοινό ως ένα είδος φάλαινας ενώ δεν είναι. Οι φυσητήρες ανεβαίνουν στην επιφάνεια της θάλασσας για δέκα λεπτά, μόνο για να αναπνεύσουν και στη συνέχεια για 45 λεπτά καταδύονται σε μεγάλα βάθη, κάτω από 500 μέτρα, για να βρουν τη λεία τους. Ο φυσητήρας καταδύεται σε βάθος μέχρι και τα δύο χιλιάδες μέτρα.
Ηταν γνωστό ότι οι φυσητήρες επικοινωνούν μεταξύ τους παράγοντας διαφόρους ήχους που ακούγονται ως «κλικ» και η επιστημονική κοινότητα έχει ονομάσει «codas». Όπως αναφέρουν σε δημοσίευμα τους οι Times του Λονδίνου ερευνητική ομάδα που παρακολουθεί και μελετά τα τελευταία τέσσερα χρόνια ένα κοπάδι φυσητήρων στην ανατολική Καραϊβική υποστηρίζει ότι δεν πρόκειται για κάποιους απλοϊκούς ήχους επικοινωνίας αλλά για ένα ολόκληρο φωνητικό αλφάβητο.
Την έρευνα πραγματοποιούν μέλη του Project Ceti (Cetacean Translation Initiative) ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού με έδρα τις ΗΠΑ στον οποίο συμμετέχουν επιστήμονες από όλο τον κόσμο.
Οι ερευνητές κατέγραψαν περισσότερα από εννέα χιλιάδες «codas» στα οποία μεταδίδονται διαφόρων ειδών πληροφορίες όπως την οργανική και φυσική κατάσταση στην οποία βρίσκεται ένας φυσητήρας, το σημείο της θάλασσας στο οποίο βρίσκεται, αν είναι μόνος του ή παρέα με άλλους φυσητήρες κ.α.
Οι ερευνητές τροφοδότησαν τα δεδομένα σε ένα γλωσσικό μοντέλο παρόμοιο με το ChatGPT το οποίο χρησιμοποιεί αλγόριθμους. Στόχος των ερευνητών είναι να καταφέρει το πρόγραμμα να διακρίνει ένα μοτίβο στους ήχους.
Τα πρώτα ευρήματα της μελέτης υποδηλώνουν ότι η επικοινωνία των φυσητήρων δεν είναι απλή ή αυθαίρετη αλλά πολύπλοκη και δομημένη με τρόπο που δεν διαφέρει από τον τρόπο που οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη ομιλία. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι βρίσκονται σε μια διαδικασία αποκωδικοποίησης του αλφάβητου των φυσητήρων που είναι το πρώτο ον στο ζωικό βασίλειο που έχει αναπτύξει τόσο εξελιγμένη μορφή επικοινωνίας επιπέδου παρόμοιου με αυτή που ανέπτυξε ο άνθρωπος.
Ο συνδυασμός
Η έρευνα δείχνει ότι οι φυσητήρες είναι το πρώτο παράδειγμα ζώου που χρησιμοποιεί τη «δυαδικότητα των μοτίβων» όπου διαφορετικά στοιχεία συνδυάζονται για να αποδώσουν νόημα.
«Εχουμε επενδύσει τόσους πολλούς πόρους στη μελέτη των φυσητήρων που ένας από τους κινδύνους ήταν ότι θα αποδειχθούν απίστευτα βαρετά ζώα. Αλλά πιστεύω ότι βλέπουμε την κορυφή του παγόβουνου, που θα μπορούσε να είναι ένα εκπληκτικό πολύπλοκο σύστημα επικοινωνίας. Είναι μια πιο βαθιά δομή από ό,τι είχαμε φανταστεί ποτέ» λέει ο Ντέιβιντ Γκρούμπερ, ιδρυτής του Project Ceti.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι η επικοινωνία των φυσητήρων είναι «συνδυαστική και συμφραζόμενη». Διαφοροποιούν τους ήχους χρησιμοποιώντας ρυθμό, τέμπο, ρουμπάτο (παραλλαγές τέμπο) και άλλα γλωσσικά εργαλεία με βάση το τι συμβαίνει γύρω τους, για παράδειγμα: «Αυτό είναι το ψάρι μου!».
Προς το παρόν πάντως δεν έχει υπάρξει ακόμη αποκωδικοποίηση κάποιων κλικ αλλά ευελπιστούν ότι αυτό θα αρχίσει να γίνεται σύντομα και κάποια στιγμή το υλικό που θα συγκεντρωθεί θα βοηθήσει στην καλύτερη κατανόηση των τρόπων επικοινωνίας των ζώων. Η αποκωδικοποίηση των κλικ θα μπορούσε επίσης (θεωρητικά) να οδηγήσει στη δημιουργία ενός συστήματος άμεσης επικοινωνίας του ανθρώπου με τους φυσητήρες, μιας συσκευής μετάφρασης της γλώσσας τους δηλαδή.