Οι αναχρονιστικές εμμονές του Ταγίπ Ερντογάν –που ως σκληροπυρηνικός μουσουλμάνος θεωρεί τον τόκο ανήθικο– και φυσικά τα εγγενή και πολύ σοβαρά προβλήματα της τουρκικής οικονομίας (που και πάλι δεν είναι άσχετα με τις αλλοπρόσαλλες πολιτικές του προέδρου), βύθισαν τη νύχτα την Τουρκία σε μια νέα δίνη οικονομικής κρίσης, με τη λίρα να σημειώνει πτώση-ρεκόρ έναντι του δολαρίου.
Αυτή τη φορά, αφορμή ήταν η απόφαση του Ταγίπ Ερντογάν να καρατομήσει άλλα δύο στελέχη της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας (TCMB), ενώ και ο διοικητής της, ο Σαχάπ Καβτζίογλου (Şahap Kavcıoğlu), εμφανίζεται να έχει απωλέσει την εμπιστοσύνη του προέδρου, μολονότι ο ίδιος τον είχε διορίσει μόλις τον περασμένο Μάρτιο και ως διοικητής μέχρι τώρα έχει κάνει ό,τι του έχει ζητήσει (με τελευταίο το αμφιλεγόμενο μέτρο, τον περασμένο μήνα, της μείωσης των επιτοκίων στο 18%, κάτω δηλαδή από τον πληθωρισμό που επισήμως τρέχει με ρυθμούς 19,58%).
Με ένα προεδρικό διάταγμα, που εκδόθηκε τη νύχτα, λίγες ώρες μετά τη συνάντησή του με τον Σαχάπ Καβτζίογλου στο προεδρικό παλάτι στην Αγκυρα, ο Ταγίπ Ερντογάν απέπεμψε τους δύο αναπληρωτές διοικητές της Κεντρικής Τράπεζας.
Οπως σημείωσαν οι Financial Times, ένας από τους δύο καρατομηθέντες, ο Ουγκούρ Ναμίκ Κουτσούκ (Uğur Namık Küçük), ήταν το μοναδικό μέλος της επταμελούς επιτροπής νομισματικής πολιτικής που διαφώνησε με τη μείωση των επιτοκίων που αποφασίστηκε τον περασμένο μήνα –ήταν μια κίνηση που επιδείνωσε ακόμα περισσότερο το επενδυτικό κλίμα στη γείτονα.
«Ηταν ο μοναδικός που ψήφισε κατά της μείωσης των επιτοκίων, είναι κρίμα για τον ίδιο και κρίμα για τη χώρα» είπε στους FT ένας τραπεζίτης από την Κωνσταντινούπολη.
Ο Κουτσούκ είχε διαφωνήσει και με την πώληση των συναλλαγματικών αποθεμάτων της Τράπεζας που είχε αποφασιστεί από τον Ερντογάν από τις αρχές του 2019 σε μια απέλπιδα προσπάθεια του τούρκου προέδρου να στηρίξει τη λίρα.
Ο δεύτερος που αποπέμφθηκε ήταν ο άλλος αν. διοικητής, ο Σεμίχ Τουμέν (Semih Tümen), ο οποίος είχε γραφτεί στον τουρκικό Τύπο ότι θα μπορούσε να πάρει τη θέση του Καβτζίογλου.
Ο Ερντογάν απέλυσε επίσης τον Αμπντουλάχ Γιαβάς, επί χρόνια μέλος της επιτροπής νομισματικής πολιτικής, καθώς τα τουρκικά ΜΜΕ τον έψεγαν συστηματικά επειδή ζούσε… στις ΗΠΑ.
Αυτές οι ενέργειες του προέδρου δημιούργησαν νέα ανησυχία στους επενδυτές, με συνέπεια μέσα στη νύχτα η τουρκική λίρα να καταγράψει απώλειες 1% και η ισοτιμία της με το αμερικανικό δολάριο να κατρακυλήσει στο 9,19. Το τουρκικό νόμισμα έχει χάσει το 59% της αξίας του έναντι του δολαρίου από το 2018. Από την άλλη, με ένα ευρώ αγοράζεις πλέον πάνω από 10,5 λίρες.
Το τουρκικό νόμισμα βρέθηκε σε ένα νέο καθοδικό σπιράλ την περασμένη εβδομάδα, όταν το Reuters μετέδωσε ότι ο Ταγίπ Ερντογάν δεν εμπιστεύεται πια τον Καβτζίογλου. Το ότι οι δυο τους συναντήθηκαν το βράδυ της Τετάρτης στο προεδρικό μέγαρο θεωρήθηκε μια επικοινωνιακή προσπάθεια να φανεί ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Αλλά αν κρίνει κανείς από τη μοναδική εικόνα που δόθηκε στη δημοσιότητα από την τουρκική προεδρία, τα πράγματα δεν είναι και τόσο ρόδινα.
Από την αντιπολίτευση λένε ότι οι μέρες του Καβτζίογλου είναι μετρημένες, καθώς διαρκώς ο Ερντογάν ψάχνει αποδιοπομπαίους τράγους στους οποίους φορτώνει την καταστροφική οικονομική πολιτική του. Οπως άλλωστε εξήγησε στους FT ο Χακάν Κάρα (Hakan Kara), επικεφαλής αναλυτής στην TCMB μέχρι που απομακρύνθηκε το 2019, με τις τελευταίες καρατομήσεις δεν υπάρχει πλέον «ίχνος θεσμικής μνήμης» στην επιτροπή νομισματικής πολιτικής. Για να προσθέσει με νόημα. «Δεν χρειαζόταν, βέβαια, ούτως ή άλλως. Οι αποφάσεις για τα επιτόκια δεν λαμβάνονταν πια από την τράπεζα»…