Πέντε ημέρες μετά την πλημμύρα Ντάνιελ, που σάρωσε τη βορειανατολική Λιβύη, η κατάσταση παραμένει απελπιστική: πτώματα ξεβράζονται σε ακτές πάνω από 100 χιλιόμετρα μακριά από την Ντέρνα, την πόλη που επλήγη βαρύτερα.
Οι επιχειρήσεις αναζήτησης των αμέτρητων αγνοουμένων συναντούν τεράστιες δυσκολίες, καθώς η πρόσβαση στις περιοχές είναι περιορισμένη και ο συντονισμός της διεθνούς ανθρωπιστικής βοήθειας τροχοπεδείται από τη χαώδη πολιτική κατάσταση της χώρας, ενώ μέχρι την Παρασκευή δεν υπήρχε επίσημη καταμέτρηση των νεκρών. Επιζώντες της τραγωδίας την περιγράφουν στο BBC ως «χειρότερη και από τον ίδιο τον θάνατο».
Τι ακριβώς συνέβη;
Το απόγευμα της Κυριακής η καταιγίδα Daniel έφθασε στις ανατολικές ακτές της Λιβύης πλήττοντας την Βεγγάζη, πριν κατευθυνθεί προς ανατολάς, στις πόλεις Σαχάτ (Κυρήνη), Αλ-Μαρτζ, αλ-Μπάιντα και Σούδα (Απολλωνία). Κυρίως όμως κατευθύνθηκε προς την Ντέρνα, που μετρούσε 100.000 κατοίκους πριν από την καταστροφή.
Τη νύχτα της Κυριακής, τα δυο απαρχαιωμένα φράγματα του Ουάντι Ντέρνα, που κρατούν τα ύδατα του ποταμού που διασχίζει την πόλη, υποχώρησαν. Ισχυρά ρεύματα νερού (κύματα ύψους επτά μέτρων) κατέστρεψαν τις γέφυρες και παρέσυραν ολόκληρες συνοικίες μαζί με τους κατοίκους τους στις δύο όχθες του ποταμού, για να καταλήξουν στη θάλασσα.
Πολλοί δρόμοι έχουν καταστραφεί και η πρόσβαση στις πληγείσες περιοχές είναι δύσκολη, όπως μεταδίδει το ΑΠΕ-ΜΠΕ, με βάση πληροφορίες του AFP.
Απολογισμός
Οι Αρχές της ανατολικής Λιβύης ανακοινώνουν διαφορετικούς απολογισμούς για τον αριθμό των θυμάτων. Ενας από αυτούς αναφέρεται σε 3.800 νεκρούς, όμως όλοι ανησυχούν ότι ο πραγματικός αριθμός των νεκρών είναι πολλαπλάσιος.
Εκπρόσωπος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Συλλόγων του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου (FICR) κάνει λόγο για «τεράστιο» αριθμό νεκρών, που μπορεί να φθάσει τις (αρκετές) χιλιάδες, και για 10.000 αγνοουμένους. Αλλοι αξιωματούχοι προβλέπουν περισσότερους από 10.000 νεκρούς.
Εκκληση του ΠΟΥ για μη ενταφιασμό θυμάτων σε ομαδικούς τάφους
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) και άλλες οργανώσεις αρωγής απεύθυναν έκκληση προς τις Αρχές της Λιβύης την Παρασκευή να σταματήσουν να ενταφιάζουν τα θύματα των πλημμυρών σε ομαδικούς τάφους, μετά την έκθεση του ΟΗΕ που έδειξε ότι περισσότεροι από 1.000 νεκροί έχουν μέχρι στιγμής ταφεί με αυτόν τον τρόπο.
«Καλούμε τις Αρχές στις κοινότητες που έχουν χτυπηθεί από την τραγωδία να μη σπεύδουν σε ομαδικές ταφές ή ομαδικές αποτεφρώσεις» αναφέρει ο δρ Καζουνόμπου Κοτζίμα, ειδικός στον τομέα της βιοασφάλειας στο Πρόγραμμα Υγειονομικών Εκτάκτων Αναγκών του ΠΟΥ, σε κοινή ανακοίνωση που εστάλη από αυτή την υπηρεσία υγείας του ΟΗΕ, τη Διεθνή Επιτροπή του Ερυθρού Σταυρού και τη Διεθνή Ομοσπονδία του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου.
Η ανακοίνωση ζητεί καλύτερη διαχείριση στις ταφές, σε σωστά οριοθετημένους, καταγεγραμμένους ατομικούς τάφους, αναφέροντας ότι οι βιαστικές ταφές μπορεί να οδηγήσουν σε ψυχικό πόνο μεγάλης διάρκειας για τους συγγενείς των νεκρών, καθώς και να προκαλέσουν κοινωνικά και νομικά προβλήματα.
Μια έκθεση του ΟΗΕ που δημοσιοποιήθηκε την Πέμπτη κάνει λόγο για περισσότερα από 1.000 πτώματα στην Ντέρνα και για τουλάχιστον 100 στην Αλμπάιντα, τα οποία ενταφιάσθηκαν σε ομαδικούς τάφους μετά τις πλημμύρες της 11ης Σεπτεμβρίου.
Ο Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης (ΔΟΜ) αναφέρει ότι 30.000 άνθρωποι έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους στην Ντέρνα, 3.000 στην αλ-Μπάιντα και περισσότεροι από 2.000 στη Βεγγάζη.
Συνολικά, το Reuters κάνει λόγο για περισσότερους από 38.640 εκτοπισμένους από τη βορειοανατολική Λιβύη, ενώ ενημερώνει στην ιστοσελίδα του ότι «περισσότεροι από 5.000 θεωρούνται νεκροί, με συνολικά 3.922 θανάτους να έχουν καταγραφεί σε νοσοκομεία, σύμφωνα με πηγές του ΠΟΥ».
Σύμφωνα με τον ίδιο οργανισμό, 884.000 άνθρωποι έχουν πληγεί άμεσα από την καταστροφή.
Γιατί τόσοι πολλοί νεκροί στην Ντέρνα;
Οι ερειπωμένες υποδομές, οι κατασκευές κατά παραβίαση των κανόνων αστικής δόμησης την τελευταία δεκαετία και η έλλειψη προετοιμασίας απέναντι σε τέτοιου είδους θεομηνίες μεταμόρφωσαν την πόλη σε ανοικτό νεκροταφείο.
Οι περισσότεροι θάνατοι θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί, δήλωσε ο Πέτερι Τάαλας, επικεφαλής του Παγκόσμιου Οργανισμού Μετεωρολογίας του ΟΗΕ. Το δίκτυο μετεωρολογικής παρατήρησης και τα συστήματα πληροφορικής έχουν καταστραφεί κατά το μεγαλύτερο μέρος τους στη διάρκεια των πολυετών συγκρούσεων, σημείωσε.
Μετά την πτώση και τον θάνατο του συνταγματάρχη Μουαμάρ Καντάφι, το 2011, η Λιβύη είναι βυθισμένη στο χάος, με την παράλληλη ύπαρξη δύο αντίπαλων κυβερνήσεων, μιας αναγνωρισμένη από τον ΟΗΕ με έδρα την Τρίπολη και μιας άλλης στην ανατολική περιοχή, η οποία επλήγη από τις πλημμύρες.
Παροχή βοήθειας
Από τη Δευτέρα το πρωί, φάλαγγες από την Τριπολίτιδα, στη δυτική Λιβύη, κατευθύνθηκαν προς την Ντέρνα. Η υπό τον Αμπντελχαμίντ Ντμπέιμπα κυβέρνηση ανακοίνωσε την αποστολή δύο ασθενοφόρων αερομεταφοράς και ενός ελικοπτέρου, 87 γιατρών και μιας ομάδας έρευνας και διάσωσης, καθώς και τεχνικών της Εθνικής Εταιρείας Ηλεκτρισμού, για την αποκατάσταση της ηλεκτροδότησης.
Την Τετάρτη η Υπηρεσία Συντονισμού Ανθρωπιστικών Υποθέσεων των Ηνωμένων Εθνών εκταμίευσε 10 εκατ. δολάρια από το ταμείο για την αντιμετώπιση εκτάκτων καταστάσεων, δηλώνοντας ότι ο ΟΗΕ έχει αναπτύξει στον τόπο της καταστροφής μια ομάδα για «την υποστήριξη και τη χρηματοδότηση της διεθνούς βοήθειας».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε αποστολές βοήθειας από τη Γερμανία, τη Ρουμανία και τη Φινλανδία, στο πλαίσιο του μηχανισμού πολιτικής προστασίας της Ευρωπαϊκή Ενωσης, με σκηνές, κρεβάτια εκστρατείας, κουβέρτες, γεννήτριες και είδη διατροφής.
Από την πλευρά του, το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα ανακοίνωσε ότι ξεκίνησε την παροχή σίτισης σε 5.000 οικογένειες, διευκρινίζοντας ότι και χιλιάδες άλλες στην Ντέρνα είναι χωρίς τρόφιμα και καταφύγιο.
Ο ΟΗΕ, οι Ηνωμένες Πολιτείες και πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής έχουν επίσης υποσχεθεί αποστολή βοήθειας. Ξένες ομάδες διασωστών επιχειρούν ήδη, αναζητώντας επιζώντες.
Ο ΟΗΕ απηύθυνε την Παρασκευή μια πρώτη έκκληση για συγκέντρωση περισσότερων από 71 εκατ. δολαρίων προκειμένου να προσφέρει άμεση βοήθεια σε περίπου 250.000 ανθρώπους που έχουν πληγεί περισσότερο.
Συγκεκριμένα, οι ανθρωπιστικές υπηρεσίες ζητούν 71,4 εκατ. δολάρια για «να αντιμετωπίσουν τις πιο άμεσες ανάγκες 250.000 ανθρώπων από τους 884.000 που εκτιμάται ότι έχουν ανάγκη βοήθειας, τους επόμενους τρεις μήνες» υπογραμμίζεται σε έκτακτη έκκληση του Γραφείου Ανθρωπιστικών Υποθέσεων του ΟΗΕ (OCHA).
«Η έκκληση αυτή θα επικαιροποιηθεί μόλις θα είναι διαθέσιμες επιπλέον πληροφορίες» διευκρίνισε το OCHA.
Ζωντανές οι ελπίδες για επιζώντες, σύμφωνα με τον Ερυθρό Σταυρό
«Εξακολουθούν να υπάρχουν ελπίδες για την ανεύρεση επιζώντων» δήλωσε την Παρασκευή αξιωματούχος των επιχειρήσεων αρωγής του Ερυθρού Σταυρού στη Λιβύη, όπου οι καταστροφικές πλημμύρες που προκλήθηκαν από την καταιγίδα Daniel προκάλεσαν τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων το περασμένο Σαββατοκύριακο.
«Υπάρχει ελπίδα. Εξακολουθεί να υπάρχει ελπίδα ότι θα βρεθούν επιζώντες» δήλωσε ο Ταμέρ Ραμαντάν της Διεθνούς Ομοσπονδίας Συλλόγων του Ερυθρού Σταυρού και της Ερυθράς Ημισελήνου, ο οποίος μετείχε σε απευθείας μετάδοση από το Κάιρο σε συνέντευξη Τύπου που παραχωρήθηκε στη Γενεύη, σύμφωνα με πληροφορίες από το AFP.
Ο αξιωματούχος αρνήθηκε ωστόσο να δώσει στη δημοσιότητα απολογισμό για τον αριθμό των νεκρών, ο οποίος, όπως σημείωσε, «δεν είναι ούτε τελικός ούτε ακριβής».
Ο επικεφαλής των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης του ΟΗΕ, Μάρτιν Γκρίφιθς, ο οποίος μετείχε και στη συνέντευξη Τύπου στη Γενεύη, υπογράμμισε ότι ακόμη δεν είναι γνωστό το μέγεθος της ανθρωπιστικής καταστροφής που προκλήθηκε στη Λιβύη.
«Πιστεύω ότι το πρόβλημα για εμάς στην Λιβύη είναι σίγουρα ο συντονισμός των προσπαθειών μας με την κυβέρνηση και στη συνέχεια με τις άλλες Αρχές στο ανατολικό τμήμα της χώρας» δήλωσε ο Γκρίφιθς, σημειώνοντας ότι «δεν είναι ακόμη γνωστή η έκταση των αναγκών, ούτε ο αριθμός των νεκρών».
Η οργάνωση της παροχής βοήθειας καθίσταται δύσκολη εξαιτίας της χαοτικής πολιτικής κατάστασης στη χώρα.
Ο Γκρίφιθς διευκρίνισε ότι προχώρησε στην αναδιάταξη ομάδας ειδικών στον συντονισμό της ανθρωπιστικής βοήθειας περίπου 15 ατόμων από το Μαρόκο στη Λιβύη. Εξέφρασε, ακόμα, την ικανοποίησή του για την πρόταση του δημάρχου της Ντέρνα να φθάσει βοήθεια στα θύματα μέσω θαλάσσης.
«Αυτό έχει νόημα» είπε, ωστόσο επέμεινε ότι η καλύτερη στρατηγική είναι «να μην επιλέγεται ένας δρόμος πρόσβασης έναντι κάποιου άλλου». Είναι σημαντικό να συνεχίσουμε μέσω της ξηράς ή «να βρούμε ανθρώπους που έφυγαν από την Ντέρνα προς τον Νότο (…), και αυτοί θα πρέπει να χρειάζονται βοήθεια» κατέληξε.