Μια αρχαία ρωμαϊκή χάλκινη προτομή που πιστεύεται ότι απεικονίζει την κόρη του αυτοκράτορα Μάρκου Αυρήλιου κατασχέθηκε από στελέχη της Εισαγγελίας του Μανχάταν στη Νέα Υόρκη, στο πλαίσιο μιας έρευνας για αρχαιότητες που λεηλατήθηκαν από τη σημερινή Τουρκία.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Ρίτσαρντ Ντάκετ, που δημοσιεύεται στην ημερήσια εφημερίδα του Γούστερ Telegram & Gazette, το Μουσείο Τέχνης του Γούστερ ανακοίνωσε την Παρασκευή, 1η Σεπτεμβρίου ότι μεταβίβασε την κυριότητα του «Πορτρέτου μιας Κυρίας (Κόρη του Μάρκου Αυρήλιου;)» στο γραφείο του εισαγγελέα του Μανχάταν Αλβιν Μπραγκ, με σκοπό η χάλκινη προτομή να «επαναπατριστεί στη χώρα προέλευσής της», αφού έλαβε πληροφορίες ότι «πιθανότατα είχε κλαπεί και εισαχθεί παράνομα».
Η κατάσχεση του αγάλματος διατάχθηκε με ένταλμα, αντίγραφο του οποίου διαβιβάστηκε το Σάββατο από το γραφείο του Εισαγγελέα του Μανχάταν στην Telegram & Gazette, σημειώνεται στο δημοσίευμα της εφημερίδας.
Σύμφωνα με δήλωση του Κέι Νγκουέν, υπεύθυνου Τύπου του Εισαγγελέα του Μανχάταν, συνεχίζεται η διεξαγωγή έρευνας για ένα δίκτυο λαθρεμπόρων σχετικά με αρχαιότητες, οι οποίες είχαν λεηλατηθεί από τα ερείπια της αρχαίας Βουβώνας στη νοτιοδυτική Τουρκία – σε 1000 μ. υψόμετρο, κοντά στο χωριό Ιμπετζίκ, σε μια περιοχή γνωστή ως Κιβυρατική, η οποία κατά τη Ρωμαϊκή εποχή ήταν μέρος της επαρχίας της Λυκίας- , και στη συνέχεια διακινήθηκαν μέσω του Μανχάταν.
Η χάλκινη προτομή είναι το δεύτερο αντικείμενο, που κατέσχεσε πρόσφατα η Μονάδα Εμπορίας Αρχαιοτήτων του γραφείου του Εισαγγελέα του Μανχάταν από ένα μουσείο εκτός της πολιτείας της Νέας Υόρκης, αναφέρει δημοσίευμα του BBC. Πρόκειται για ένα ακέφαλο χάλκινο άγαλμα, περίπου 1.800 ετών, αξίας 20 εκατ. δολαρίων, το οποίο κατασχέθηκε από το Μουσείο Τέχνης του Κλίβελαντ, στο Οχάιο και πιστεύεται ότι απεικονίζει τον ίδιο τον Μάρκο Αυρήλιο, ρωμαίο αυτοκράτορα και έναν από τους πιο σημαντικούς στωικούς φιλοσόφους.
Το άγαλμα, αποκτήθηκε από το μουσείο το 1986 και ήταν κορυφαίο έκθεμα της αρχαίας ρωμαϊκής συλλογής του. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας του Κλίβελαντ The Plain Dealer, πριν από δύο μήνες (και περισσότερο) το άγαλμα αποσύρθηκε από την έκθεση· επίσης ενώ μέχρι πρόσφατα η ιστοσελίδα του μουσείου περιέγραφε το έκθεμα ως «Ο Αυτοκράτορας ως Φιλόσοφος, πιθανώς ο Μάρκος Αυρήλιος (βασίλεψε 161-180 μ.Χ.)» πριν από μερικές εβδομάδες η λεζάντα άλλαξε, αναφέροντας ότι είναι μια «Ανδρική Φιγούρα με ντραπέ χιτώνα, περίπου 150πΧ – 200μΧ», πιθανώς αρχαίας Ελληνικής ή Ρωμαϊκής προέλευσης.
Το μουσείο του Κλίβελαντ δεν αρνήθηκε τον ισχυρισμό της λεηλασίας, λέγοντας σε δήλωσή του την Πέμπτη 31 Αυγούστου ότι το ίδρυμα «παίρνει πολύ στα σοβαρά τα ζητήματα προέλευσης και εξετάζει τις αξιώσεις για αντικείμενα της συλλογής, προσεκτικά και υπεύθυνα».
Εδώ και χρόνια, πολλές χώρες πιέζουν τα μεγάλα αμερικανικά ιδρύματα να επιστρέψουν αντικείμενα που πιστεύεται ότι είχαν κλαπεί. Η Τουρκία κατέθεσε για πρώτη φορά την αξίωσή της για το άγαλμα του Μάρκου Αυρήλιου το 2012, όταν δημοσίευσε μια λίστα με σχεδόν 24 αντικείμενα που δήλωσε ότι είχαν λεηλατηθεί από τη Βουβώνα.
Σύμφωνα με δήλωση της Ζεϊνέπ Μποζ, επικεφαλής του Τμήματος Καταπολέμησης της Παράνομης Διακίνησης στο Υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, «η διαρκής διαμάχη γύρω από αυτό το θέμα κράτησε τον Μάρκο Αυρήλιο μακριά από την πόλη του για πάρα πολύ καιρό».
Ωστόσο, δεν είναι η πρώτη φορά που λεηλατημένη τέχνη επιστρέφεται στην Τουρκία από το Οχάιο, αναφέρει ο Μαξ Μάτσα στο BBC. Το 2018, θραύσματα ενός ψηφιδωτού από την ελληνιστική πόλη Ζεύγμα, σχεδόν 2.000 ετών, μετά από χρόνια που βρίσκονταν στο Bowling Green State University του Οχάιο, στάλθηκαν πίσω στην Τουρκία. Ανάμεσά τους είναι και θραύσμα από το πρόσωπο μιας νεαρής τσιγγάνας, που βρίσκεται πλέον στο Μουσείο Ψηφιδωτών του Ζεύγματος στην πόλη Γκαζίαντεπ και είναι το πιο διάσημο έκθεμα της συλλογής. Μάλιστα, η εκφραστικότητά της έκανε αρχαιολόγους και κριτικούς τέχνης να την αποκαλούν «Μόνα Λίζα» της Ανατολής, προκαλώντας το ενδιαφέρον χιλιάδων τουριστών κάθε χρόνο.
Το γραφείο της εισαγγελίας του Μανχάταν έχει εργαστεί τα τελευταία χρόνια για τον επαναπατρισμό εκατοντάδων αντικειμένων, που λεηλατήθηκαν από χώρες όπως η Ελλάδα, η Τουρκία, το Ισραήλ και η Ιταλία. Οι New York Times ανέφεραν ότι σύμφωνα με τη Μονάδα Διακίνησης Αρχαιοτήτων της Εισαγγελίας του Μανχάταν, οι κατηγορούμενοι διακινητές είχαν έδρα στη Νέα Υόρκη, πράγμα που δίνει στη Μονάδα τη νομική εξουσία να κατασχέσει το άγαλμα από άλλη πολιτεία επειδή η Νέα Υόρκη ήταν το «εστιακό σημείο της συνωμοσίας».
Το «Πορτρέτο μιας Κυρίας» χρονολογείται στο 160-180 μ.Χ. και πιστεύεται ότι προέρχεται από ένα μεγάλο οικογενειακό ιερό ενός αυτοκράτορα στην Τουρκία, πιθανώς του Μάρκου Αυρήλιου ή του Σεπτήμου Σεβήρου, και πιθανότατα αναπαριστά σε φυσικό μέγεθος μια από τις κόρες τους, δήλωσε το Μουσείο Τέχνης του Γούστερ.
Το μουσείο αγόρασε τη χάλκινη προτομή τον Οκτώβριο του 1966: «Εκείνη την εποχή, το μουσείο είχε περιορισμένες πληροφορίες σχετικά με την ιστορία του αντικειμένου. Το μουσείο ενημερώθηκε από τον πωλητή ότι είχε βρεθεί στη νοτιοδυτική Ανατολία (τη ρωμαϊκή επαρχία της Λυκίας) την ίδια χρονιά. Αν και το μουσείο διεξήγαγε τη δική του έρευνα εκείνη την εποχή, πλέον αποκτά αντικείμενα με μεγαλύτερη προσοχή», αναφέρει η δήλωση του μουσείου.